Verlangen
column

Migrantenverhalen, vervolgverhalen

In al het huidige lawaai meldt zich dezer dagen natuurlijk ook veelschrijver Arnon Grünberg. De laatste tijd bewonder ik zijn moed om woorden voor zijn zeer persoonlijke ervaring te vinden. En wat voor woorden! Hij doet wat volgens de Argentijnse dichter en essayist Jorge Luis Borges een schrijver moet doen: Woorden door ervaring veroveren.

Over de condition migrante en een toren van verlangen

1.Verlangen

De afkeer of zelfs de haat die begint te lijken op ernstige verliefdheid, is misschien begrijpelijk, maar hoort toch vooral thuis in de roman, bij voorkeur de Duitse of de Russische.

NRC, 31 oktober 2020

Het is niet makkelijk om te veroveren. Meestal wil ik in alle diffusie van mijn eigen ervaring meer duidelijkheid door woorden veroveren. Dan denk ik en construeer ik ervaring achteraf, in de illusie dicht bij mezelf te zijn. Ik construeer ervaring in geleende taal, die niet van mezelf is en nooit helemaal van mezelf zal worden. Het veroveren van woorden gebeurt via een omweg. Misschien zijn niet alleen de woorden, maar is zelfs de ervaring in den vreemde eerder tweedehands, zo gauw je je er talig bewust van wordt.

Grünberg, joodse migrant in New York, houdt een pleidooi voor het verscheurd zijn en het verscheurd blijven. Het klinkt als muziek in mijn oren. Want ik weet al vijftig jaar, sinds ik de grens ben overgestoken om in Nederland te wonen, dat het verlangen om thuis te zijn onvervulbaar is. Misschien geldt dat niet alleen voor migranten. Misschien heeft de migrante meer met het thuis voelen te maken, zoals Anil Ramdas schreef: “Ik ben overal geweest, maar heb me nooit ergens werkelijk thuis gevoeld.”

Aangekomen aan de ene verlangt Grünberg naar de andere oever, schrijft hij. Vroege psychoanalytici noemden deze condition migrante zelfs een ziekte van de ziel: Melancholie! Zo heette de ziekte die bitterzoet smaakt en veel kunstenaars vleugels geeft. In mijn romantisch gemoed en tweedehands kunstenaarsziel resoneert Grünbergs pleidooi in elk geval als troost. De schrijver liep net als ik de liefde achterna en koos bijna een halve eeuw later dan ik geheel vrijwillig voor definitieve migratie, naar New York. Het zal niet toevallig New York zijn.

Voor mij was de liefde maar één van de redenen. Er was ongetwijfeld meer in het spel, zoals een haat-liefde verhouding met mijn naoorlogse land, boosheid over de jongste geschiedenis en over de eigentijdse hypocrisie en machtspolitiek. Maar er was ook het verlangen naar een rode wolk in de lichtblauwe lentelucht.

Bettine Uhe, wordt vervolgd

Spread the word

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.