column

3. Onderweg naar verbondenheid

Das Labyrinth is der richtige Weg für den, der immer nog früh genug am Ziel ankommt. Walter Benjamin

Jazeker, er is van alles mis met de identiteit en zeker als het gaat over politiek en een verscheurd land. Bespiegelingen en spiegelgevechten zijn aan de orde van de dag in het democratisch theater dat volgens degenen die deugen toch een waardengemeenschap moet vertegenwoordigen. En toegegeven, ook ik raak het spoor bijster dezer dagen tussen waarheid en leugen. In mijn sociale bubble is het in elk geval zonneklaar, dat je het concept identiteit onder de mottenballen van de wereld van gisteren moet verstoppen. Je mag in het democratisch theater naast de hoofdrolspeler in het Forum voor Democratie zeker geen ondersteunende bijrol vervullen. Nu word het wat moeilijker voor me. Er verschijnt vrouwelijk forumlid op het toneel, een jonge blondine en rechtsfilosofe met het uiterlijk van een covergirl, die het feministisch debat opnieuw intelligent aanzwengelt. Je zou zomaar meegaan in het verhaal over het broodnodige einde aan het slachtofferbewustzijn van vrouwen, je zou er gelukkig van kunnen worden als lezeres van de vrouwenstudies van dertig jaar geleden.

Tot je je realiseert, hoe diep ze ook bij jezelf zitten, alle oordelen en vooroordelen, alle blokkades en slagbomen onderweg naar meer verbondenheid. Nog dieper zit misschien het verlangen naar en de bevallige leugen over een nieuwe overzichtelijkheid: Een aards paradijs in het verschiet zonder daders en slachtoffers. Geloof is altijd makkelijker dan kennis van weerbarstige zaken.

En ik zie een schitterende illustratie van Anne van Wieren bij een artikel over Trumps Amerika vrij naar

Der Wanderer über dem Nebelmeer, van

Caspar David Friedrich.

NRC van zaterdag, 07.11.2020

Alweer de Duitse Romantiek. Wat maakt haar toch zo veelgeciteerd tegenwoordig, vraag ik me af. Dit is een te intelligent beeld, om beledigd te zijn mijn culturele identiteit als migrant. Integendeel! Ik hoorde laatst een pleidooi voor het herstel van de waarheid en dacht aan de mist van verhalen, waarin we wandelen . En ook daaraan, dat het labyrint een oeroud beeld is en er niet zeker van ben, of ik de weg naar binnen of naar buiten ga .

Met dubbele tong zegt Heinrich Heine aan het begin van de negentiende eeuw: Die Russen und Franzosen haben das Land, die See haben die Britten en die Deutschen haben das Luftreich der Träume unbestritten.

Deze ironie van de joodse migrant Heine steekt, laat ik eerlijk zijn. Vooral in onze moderne tijden van positief denken en maakbaarheid. Ik weet het: Ironie moet steken, ironie is een kenmerk van de Duitse Romantiek, vaak onbegrepen of graag onderschat zoals ook de ironie in zijn lied van de nachtegalen. Ik had er mijn tijd voor nodig, om te begrijpen wat het romantisch verlangen behelst en waarom het niet anders dan ironisch bedoeld kan zijn. Ik blijf, geseculariseerd als ik ben, een paradijsvogel die gelooft in de zegening van verlichting. Ik verlang naar heelheid en verbinding, niet naar verscheurdheid en verscheurd blijven in een zee van mist . Ik luisterde lang met jeugdige weemoed en hartstocht naar de verleidelijke stem van Reinhard Mey over de vrijheid boven de wolken, die grenzeloos moet zijn en een belofte was.

Ken je het liedje nog, tegen middernacht ook vaak te horen op de Nederlandse radio?

Gelukkig gaan er nu weer stemmen op, dat je het kind niet met het badwater moet weggooien. Er is veel mis met oude waarheden zoals het concept van de individuele en de culturele identiteit. Jazeker! Maar om te kunnen zoeken naar wat ons verbind in plaats van naar wat ons scheid moeten we toch minder met een strategisch oogmerk kijken.

Spread the word

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.