Verlangen
column

1. Verlangen

De afkeer of zelfs de haat, die begint te lijken op ernstige verliefdheid, is misschien begrijpelijk maar hoort toch vooral thuis in de roman, bij voorkeur de Duitse of de Russische.

NRC , 31.10/01.11. 2020

In al het huidige lawaai meld zich dezer dagen natuurlijk ook veelschrijver Arnon Grünberg aan het woord. De laatste tijd bewonder ik zijn moed woorden voor zijn zeer persoonlijke ervaring te vinden . En wat voor woorden! Hij doet, wat volgens de veel oudere Argentijnse dichter en essayist Jorge Luis Borges een schrijver moet doen: Woorden door ervaring veroveren.

Het is niet makkelijk te veroveren. Meestal wil ik in alle diffusie van mijn eigen ervaring meer duidelijkheid door woorden veroveren . Dan denk ik en construeer ervaring achteraf in de illusie dicht bij mezelf te zijn. Ik construeer ervaring in geleende taal, die niet van mezelf is en nooit helemaal van mezelf zal worden. Het veroveren van woorden gebeurt op een omweg. Misschien zijn niet alleen de woorden, maar is zelfs de ervaring in den vreemde eerder tweedehands, zo gauw je er talig bewust van wordt.

Grünberg , joodse migrant in New York, houd een pleidooi voor het verscheurd zijn en het verscheurd blijven. Het klinkt als muziek in mijn oren. Want ik weet al vijftig jaar, sinds ik de grens ben overgestoken om in Nederland te wonen, dat het verlangen, om thuis te zijn onvervulbaar is. Misschien geldt dat niet alleen voor migranten. Misschien heeft de ‘ migrante’meer met het thuis voelen te maken, zoals Anil Ramdas schreef: Ik ben overal geweest, maar heb me nooit ergens werkelijk thuis gevoeld.

Aangekomen aan het ene verlangt Grünberg naar het andere oever, schrijft hij. Vroege psychoanalytici noemden deze ‘condition migrante’ zelfs een ziekte van de ziel: Melancholie! Zo heette de ziekte, die bitterzoet smaakt en veel kunstenaars bevleugelt. In mijn romantisch gemoed en tweede hands kunstenaarsziel resoneert Grünberg’s pleidooi in elk geval als troost. De schrijver koos bijna een halve eeuw later dan ik geheel vrijwillig voor definitieve migratie, liep net al ik de liefde achterna naar New York. Het zal niet toevallig New York zijn. Voor mij was de liefde maar een van de redenen. Er was ongetwijfeld meer in het spel zoals een ambivalente haatliefde met mijn naoorlogs land, boosheid over de jongste geschiedenis en over de eigentijdse hypocrisie en machtspolitiek. Maar er was ook het verlangen naar een rode wolk in de lichtblauwe lentelucht.

Spread the word

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.